💠 دفترچه نهجالبلاغه
یک نکته برای فکر کردن و تأمل
بسماللهالرحمنالرحیم
حقالناس؛ چیزی که نباید ساده از کنار آن گذشت
امیرالمؤمنین امام علی(ع) میفرمایند:
«ثُمَّ جَعَلَ سُبْحَانَهُ مِنْ حُقُوقِهِ حُقُوقاً افْتَرَضَهَا لِبَعْضِ النَّاسِ عَلَى بَعْضٍ، فَجَعَلَهَا تَتَكَافَأُ فِي وُجُوهِهَا، وَيُوجِبُ بَعْضُهَا بَعْضاً.»
ترجمه:
سپس خداوند از حقوق خود، حقوقی را برای بعضی از مردم بر بعضی دیگر واجب کرد و آنها را در برابر یکدیگر قرار داد؛ بهگونهای که هر حقی، وظیفهای متقابل را به همراه دارد.
(نهجالبلاغه، خطبه ۲۱۶)
توضیح:
حقالناس فقط این نیست که از کسی پولی برداریم یا مال کسی را ضایع کنیم. گاهی یک رفتار، یک حرف، یک بیاحترامی یا حتی بیتوجهی به حق دیگری میتواند ما را در برابر او مسئول کند.
امیرالمؤمنین(ع) نگاه بسیار دقیقی به «حق» دارند؛ انسان در زندگی فقط حق ندارد، بلکه در برابر دیگران وظیفه هم دارد. یعنی اگر از دیگران احترام میخواهیم، باید احترام بگذاریم و اگر انتظار داریم کسی حق ما را رعایت کند، خودمان هم باید مراقب حقوق دیگران باشیم.
۱. حقالناس فقط مسئله مال نیست
آبروی انسانها، احترام آنها، وقتشان و آرامششان هم ارزش دارد. نباید با یک شوخی، حرف یا رفتار، دیگری را ناراحت یا تحقیر کنیم.
۲. هر حقی یک مسئولیت دارد
اگر از دیگران انتظار رفتار درست داریم، باید خودمان هم همان رفتار را نسبت به آنها داشته باشیم. حق و مسئولیت در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
۳. قبل از رفتار، کمی فکر کنیم
گاهی یک کار برای ما خیلی کوچک است، اما ممکن است برای شخص دیگری آزاردهنده یا سنگین باشد. انسان مؤمن قبل از اینکه کاری انجام دهد، به اثر آن بر دیگران هم فکر میکند.
پس مراقبت از حقالناس یعنی فقط به خودمان فکر نکنیم؛ بلکه در رفتار، گفتار و تصمیمهای خود، جای دیگران را هم ببینیم.
💭 نکته برای فکر کردن:
آیا تا امروز با حرف یا رفتارم حقی از کسی ضایع کردهام؟
آیا وقتی از دیگران توقع احترام دارم، خودم هم همان احترام را به آنها میگذارم؟
در رفتارهای روزمرهام چقدر مراقب حق و آرامش دیگران هستم؟
نتیجه:
از نگاه امیرالمؤمنین(ع)، جامعه سالم زمانی شکل میگیرد که انسانها فقط به دنبال گرفتن حق خود نباشند، بلکه حقوق دیگران را هم بشناسند و رعایت کنند.
گاهی بزرگترین نشانه ایمان، همین است که انسان مراقب باشد حقی از دیگری بر گردنش نماند.
منبع: نهجالبلاغه، خطبه ۲۱۶